Gewasgroeireductie tot 30 procent al bij geringe bodemverdichting

Terug naar onderzoeken in Akkerbouw

Onderzoeksinstituut: Wageningen University & Research

Locatie: Nederland

Periode: van 2022 tot 2024

Gefinancierd door: TKI Deltatechnologie

Status onderzoek: Afgerond

Bodemsoort: Zand en ziltige grond

Betrouwbaarheidsscore:

Toelichting bekijken

Ja(a)r(en) van onderzoek:

Statistische onderbouwing:

Het onderzoek is statistisch onderbouwd.

Herhalingen:

Betrouwbaarheidsscore onderbouwing

Het onderzoek is meerjarig uitgevoerd met herhalingen. Het onderzoek is statistisch onderbouwd. Het onderzoek is zeer betrouwbaar.

Bij geringe bodemverdichting van de ondergrond (laag tussen 30 cm tot 50 cm) wordt de opname door plantenwortels van het diepere bodemvocht al belemmerd (zie figuur 1). Aangetoond is dat door ondergrondverdichting de groeireductie van mais wel tot 30 procent kan oplopen. Maiswortels passen zich aan door met dikkere wortels door sterk verdichte lagen heen te groeien ten koste van gewasgroei. Door klimaatverandering neemt de kans toe dat dit scenario vaker gaat voorkomen en beregenen niet meer mag. Vóórkomen van bodemverdichting is beter dan opheffen

Geciteerd uit eindrapport: De invloed van bodemverdichting op de plantontwikkeling Guido Bakema, Gerben Bakker, Marius Heinen, Fenny van Egmond en Erik van den Elsen, WUR, **https://doi.org/10.18174/675719**, 2024, in het Nederlands vertaald.

Conclusies

Een duurzame teelt heeft geen beregening nodig, omdat gewassen tijdens droogte in staat zijn om dieper te wortelen om daar water en voeding te onttrekken (een verdichte laag in de ondergrond verstoort dit).
Droogte maakt de gevolgen van bodemverdichting op de gewasontwikkeling meer zichtbaar (droogte neemt toe door klimaatsverandering).
Gebruik van uitsluitend de bulkdichtheid van de bodem (=de verhouding gewicht en volume van grond in kilogram per kubieke meter) is te eenzijdig om bodemverdichting te beoordelen; de poriënstructuur is een belangrijke factor.
Niet één specifieke meting kan bodemverdichting aantonen; combineer plantontwikkeling met bulkdichtheid en indringingsweerstanden, onder geconditioneerde omstandigheden en meet meerdere keren in het groeiseizoen.
(Meerjarige) diepwortelende gewassen zijn het meest effectief voor het opheffen of verbeteren van bodemverdichting (ook fijnmazige wortelsoorten zijn belangrijk).
In een droge grond is met een penetrologger geen goed beeld te krijgen van verdichting (de weerstand is sowieso hoog bij droge grond).

Samenvatting

Bodemverdichting is een van de belangrijkste bedreigingen voor het goed functioneren van de bodem voor de landbouw. Door toename van mechanisatie en intensivering van het landgebruik is bodemverdichting een proces dat voortduurt. De economische schade hiervan wordt nu en in de toekomst steeds groter.

Verdichting zorgt voor een afname in kwaliteit van belangrijke bodemeigenschappen voor plantengroei, zoals water- en luchtdoorlatendheid, infiltratiecapaciteit, berging van water, bewortelbaarheid en zuurstofvoorziening.

Aanvullende informatie

Nieuwsitems op bewustbodemgebruik door Guido Bakema, 2025;

Detectie van Bodemverdichting, H. G. M. van den Elsen, F. M. van Egmond, E. van Essen, G. Bakema, 2023, Wageningen University & Research

De invloed van bodemverdichting op de water- en luchthuishouding in de bodem en op de plantontwikkeling, G. Bakema, J. Bakker, J. Cruijsen, F. van Egmond, E. van den Elsen, M. Heinen, H. Schneider, 2022, rapport 3225, Wageningen Environmental Research

Effecten van sorghum en mais op bodem en gewas op een verdichte zandgrond, J.J.H. Van den Akker, J.G.C. Deru, J.W.M. Sleiderink, M. van Agtmaal, I.G.A.M. Noij, M. Heinen, 2021, WENR rapport 3081, Wageningen Environmental Research.

Prevention and remediation of soil compaction from field operations on arable land, auteur: Adriaan Vanderhasselt, A dissertation submitted to Ghent University in fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Bioscience Engineering Academic year 2022-2023.

Impactscore

Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten de onderzoekresultaten direct effect hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot het gebruik van minder gewasbeschermingsmiddelen of minder meststoffen. Dat vermelden we met een korte toelichting.