Maatregelen om emeltschade in suikerbiet te voorkomen
Foto: Twan Wiermans
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
Het onderzoek is eenjarig uitgevoerd met herhalingen. Het onderzoek is statistisch onderbouwd. Het onderzoek is betrouwbaar.
Emelten, de larven van langpootmuggen, vreten van jonge suikerbieten met plantuitval tot gevolg. In 2024 zijn door IRS twee proefvelden aangelegd voor de beheersing van emeltschade, met verschillende zaadbehandelingen, granulaten en tussenzaai van tarwe. De behandelingen bleken onvoldoende effectief te zijn in de bestrijding van emelten of het voorkomen van schade. Er zijn slechts twee maatregelen om schade te voorkomen: (1) vermijd gras(achtigen) als voorvrucht van suikerbieten of (2) zaai pas als de emelten verpopt zijn (circa begin mei).
Bij de proef in Wijk bij Duurstede was enorme schade door emelten, met tussen de 86 en 92% plantuitval. Geen van de behandelingen (zaadbehandelingen, granulaten en tussenzaai van tarwe) was effectief tegen emeltschade.
Door late zaai bij de proef in Ens (2 mei) waren emelten al verpopt bij opkomst van de suikerbieten en was er nauwelijks schade. Het effect van de behandelingen kon hierdoor niet worden onderzocht.
Alle behandelingen (zaadbehandelingen, granulaten en tussenzaai van tarwe) waren veilig voor de suikerbietplanten (geen symptomen van fytotoxiciteit), op beide locaties.
Voorkom emeltschade door het vermijden van gras(achtigen) als voorvrucht.
Voorkom emeltschade door pas te zaaien als de emelten verpopt zijn (circa begin mei).
Samenvatting
Emelten, de larven van langpootmuggen (familie Tipulidae), veroorzaken plantuitval. De belangrijkste veroorzaker van schade in suikerbieten zijn de larven van de weidelangpootmug (Tipula paludosa). ˈs Nachts komen de emelten boven de grond en vreten dan aan bladeren en stengels van jonge bietenplanten.
In 2024 zijn op twee percelen met een natuurlijke emelten-veldbesmetting twee experimenten in suikerbiet uitgevoerd.
Lees meer
Doel onderzoek
Bestrijding van emelten of het beperken van emeltschade in suikerbieten door toepassing van verschillende zaadbehandelingen, granulaten en tussenzaai van tarwe.
Opzet
Beide veldproeven hadden grasland als voorvrucht en werden bemonsterd in januari. Ens: 133 emelten en 7 ritnaalden per m². Wijk bij Duurstede: 45 emelten, 25 ritnaalden en springstaarten (niet geteld) per m². In mei zijn de percelen opnieuw bemonsterd en is vastgesteld dat emelten de overheersende bodemplagen waren.
Gerandomiseerde blokken met vier herhalingen, netto veldjesgrootte van 3 meter bij 10 meter.
De 11 behandelingen bestonden uit een insecticide zaadbehandeling, een granulaat of tussenzaai van tarwe en controle (onbehandeld).
Niet toegelaten middelen zijn onder code meegenomen. Buteo Start heeft inmiddels een toelating en staat vermeld onder code IRS857.
De volgende 11 behandelingen en controle werden onderzocht: 1) Controle, 2) Force (tefluthrin), 3) IRS912 + Force, 4) IRS856, 5) IRS856 + 10 g tefluthrin, 6) IRS857, 7) IRS857 + Force, 8) Belem (cypermethrin), 9) Belem + Force, 10) Tarwe, 11) Tarwe + Force en 12) IRS859.
Om schade vast te stellen, zijn op drie momenten het aantal planten per veldje geteld, bij ca 50% opkomst, in het 2- tot 4-blad en in het 8- tot 10-blad. In het 8- tot 10-blad werden planten beoordeeld als gezond of verzwakt door aantasting van emelten.
Planten werden beoordeeld op symptomen van fytotoxiciteit (schade aan de plant veroorzaakt door de gebruikte middelen) en vitaliteit van het gewas.
Resultaten
Op het perceel in Ens was er weinig schade, omdat de proef door natte omstandigheden pas laat kon worden gezaaid (2 mei) en de emelten inmiddels waren verpopt.
Op het perceel in Wijk bij Duurstede was veel schade door emelten te zien. Zaadbehandelingen, granulaten en tarwe-tussenzaai bleken onvoldoende effectief te zijn in de bestrijding van emelten of het voorkomen van schade.
Extra informatie opzet experiment (zie ook het rapport)
Suikerbietenzaad van het ras ‘Caprianna KWS’ (KWS SAAT SE & Co. KGaA, Einbeck, Duitsland), met behulp van een standaard precisiezaaimachine (Monosem).
De rijafstand bedroeg 50 cm en de zaaiafstand binnen de rij 18 cm.
Alle zaden, inclusief de onbehandelde controle, werden behandeld met de fungicide Tachigaren.
Om plantuitval door slakken te voorkomen, werden de proefvelden in Ens en Wijk bij Duurstede behandeld met 7 kg/ha slakkenkorrels tijdens het zaaien.
Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten de onderzoekresultaten
direct effect hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot het gebruik
van minder gewasbeschermingsmiddelen of minder meststoffen. Dat vermelden we met een
korte toelichting.
Gebruik chemische middelen
Minder
Bij de inzet van deze twee maatregelen om schade te voorkomen: (1) vermijd gras(achtigen) als voorvrucht van suikerbieten of (2) zaai pas als de emelten verpopt zijn (circa begin mei) is het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen tegen emelten niet nodig omdat het toch geen werking heeft tegen emelten.
Betrouwbaarheidsscore:
Het onderzoek is eenjarig uitgevoerd met herhalingen. Het onderzoek is statistisch onderbouwd. Het onderzoek is betrouwbaar.
