Vruchtopvolging in tijd en ruimte: wat is de invloed op ziekte- en plaagdruk?
Vruchtopvolging in tijd en ruimte: wat is de invloed op ziekte- en plaagdruk?
Foto: WUR
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
De plek waar aardappelen groeien en de gewassen die er in voorgaande jaren stonden, kunnen invloed hebben op de druk van ziekten en plagen. Dit onderzoek brengt in kaart hoe vruchtopvolging, de afstand tot aardappelpercelen van eerdere teeltseizoenen en de inrichting van het landschap samenhangen met de aanwezigheid van de eerste coloradokevers en de vroege aantasting door alternaria.
Uitdaging: niet alleen kijken naar vruchtwisseling
Vruchtwisseling is een belangrijk onderdeel van de beheersing van ziekten en plagen. Ook de ligging van percelen en de afstand tot aardappelteelt in voorgaande jaren kunnen een rol spelen. Het onderzoek richt zich op de invloed van deze factoren op de eerste aanwezigheid van coloradokevers en vroege aantasting door alternaria. Daarbij worden verschillende ruimtelijke teeltsituaties onderzocht, waaronder strokenteelt.
Coloradokever: deze plaag kan vanuit omliggende percelen waar eerder aardappelen hebben gestaan nieuwe gewassen koloniseren. De afstand tot percelen waar eerder aardappelen stonden, kan daarbij van invloed zijn.
Alternaria: deze schimmelziekte kan aardappelplanten later in het seizoen aantasten. Hoe vroeg de aantasting gevonden wordt kan samenhangen met de vruchtwisseling en de afstand tot aardappelpercelen van het voorgaande seizoen. Overleving van de schimmel in gewasresten speelt daarbij een rol.
Strokenteelt en perceelsindeling: door gewassen in stroken te telen, veranderen de afstanden tussen gewassen en tussen teeltlocaties van opeenvolgende jaren. Het is belangrijk te weten wat dat betekent voor de ziekte- en plaagdruk. Uiteindelijk heeft zich dat vertaald in de vraag of bufferstroken de mate van aantasting door alternaria kunnen verminderen. Hiervoor zijn proeven aangelegd.
Doel van het project
Het onderzoek brengt de invloed in beeld van vruchtwisseling en naburige aardappelpercelen op het begin van een Alternaria-epidemie en de kolonisatie door coloradokevers.
De resultaten moeten telers helpen om beter onderbouwde keuzes te maken over de plaats van aardappelen in het bouwplan. Zo kan de inrichting van percelen en de spreiding van gewassen over meerdere jaren worden afgestemd op het risico op ziekten en plagen.
Aanpak: waarnemingen in tijd en ruimte
Het onderzoek combineert waarnemingen op proefvelden en praktijkpercelen met gegevens over de vruchtwisseling en de omgeving.
Alternaria en coloradokevers monitoren
Tijdens het groeiseizoen worden aantallen volwassen coloradokevers en larven geteld. Tevens wordt de mate van alternaria-aantasting gevolgd. Daarbij wordt vastgelegd waar in het perceel de eerste aanwezigheid of aantasting wordt waargenomen.
Verbanden tussen afstand, tijd en aantasting analyseren
De waarnemingen worden gekoppeld aan de vruchtwisseling, de afstand tot aardappelpercelen uit eerdere seizoenen en de ruimtelijke verdeling van de aantasting. Zo wordt onderzocht welke factoren samenhangen met de vroege ziekte- en plaagdruk.
Kritische afstanden bepalen
Op basis van de verzamelde gegevens worden kritische afstanden onderzocht en berekend op de verspreiding van coloradokevers en alternaria.
Verwachte resultaten
Het onderzoek moet inzicht geven in de rol van tijd en ruimte bij de beheersing van coloradokevers en alternaria. De resultaten zijn bedoeld om:
de invloed van vruchtwisseling en de afstand tot eerdere aardappelteelt beter te kwantificeren
duidelijk te maken welke rol vruchtopvolging en de afstand tot andere aardappelpercelen spelen bij ziekte- en plaagdruk
kennis over de invloed van afstand en perceelsindeling beschikbaar te maken voor de ontwikkeling van beslissingsondersteuning voor alternaria
de kennis over de ruimtelijke verspreiding van ziekten en plagen te vertalen naar praktische handvatten voor de aardappelteelt
Samenwerking
Het onderzoek wordt uitgevoerd door Wageningen University & Research, Open Teelten. Hiervoor worden proefvelden en praktijkpercelen gebruikt om de invloed van vruchtopvolging en de ruimtelijke ligging van aardappelpercelen te onderzoeken.
Het onderzoek sluit aan bij de PPS Akkerbouw op Zand, waarin onder meer wordt gewerkt aan kennis over Alternaria en de ontwikkeling van beslissingsondersteuning voor deze ziekte.
Project-team
Bert Evenhuis
Onderzoeker gewasgezondheid & fytopatholoog bij Wageningen University & Research
Hilfred Huiting
Onderzoeker Gewasbescherming bij Wageningen University & Research
Iris Visscher
Regio onderzoeker & fytopatholoog bij Wageningen University & Research
Damian Teuns
Regio onderzoeker & entomoloog bij Wageningen University & Research
Nieuws
Eigenlijk weten we wel dat een goede voorbereiding van de aardappelteelt in voorgaande jaren rendeert, al is het alleen maar vanwege de aaltjessituatie en de bemestingstoestand. Welllicht minder bekend is dat ook de omgeving ertoe doet: niet alleen de plek (ruimte), maar ook wat daar het jaar ervoor stond (tijd).
