Vruchtwisseling verbetert voederwaardeproductie en bodemkwaliteit
Volledig onderzoeksrapportVruchtwisseling verbetert voederwaardeproductie en bodemkwaliteit
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
Ga naar de inhoud
Onderzoeksinstituut: WUR Plant Research Open Teelten
Locatie: n.v.t.
Periode: 2020
Gefinancierd door: Publieke en Private partijen
Status onderzoek: Afgerond
Bodemsoort: Zandgrond
Diercategorie: n.v.t.
Betrouwbaarheidsscore:
De voederwaardeproductie en de organischestof-voorziening op melkveebedrijven kunnen worden verbeterd. Dit kan door de teelt van tussengewassen of vruchtwisseling met alternatieven, zoals voederbieten of triticale.
Conclusies
– Vruchtwisseling met voederbieten en triticale verhoogt voederwaarde- en melkproductie, terwijl bodemgezondheid door hogere EOS-aanvoer verbetert.
– Wintergewassen na vroege maisrassen verbeteren organischestof-voorziening, maar verlagen financiële saldo door hogere kosten en lagere opbrengsten.
– Luzerne en gras-rode klaver verhogen de eigen voerproductie van eiwit, maar verlagen die van energie en ook van het aandeel melk uit eigen voer.
– Wisselbouw met gras en maïs verhoogt totale voederwaarde en melkproductie, vergeleken met continu gras en maïs.
– EOS-aanvoer verschilt licht tussen bouwplannen, maar wisselbouw met gras verbetert EOS-aanvoer op bouwland aanzienlijk.
– Tussengewassen zoals rogge en gras ondersteunen bodemkwaliteit, maar oogstkosten en lagere opbrengsten maken inwerken vaak economisch aantrekkelijker.
Samenvatting
In een deskstudie zijn verschillende vruchtwisselingsopties doorgerekend op een melkveebedrijf. Doel was om mogelijkheden te onderzoeken om de eigen voederwaardeproductie en organischestofvoorziening te verbeteren. Dit is gedaan met de derogatie-eis van 80% grasland als uitgangspunt. De studie richt zich op twee benaderingen: de teelt van tussengewassen in continu maïs, en vruchtwisseling met alternatieve gewassen, zoals voederbieten, triticale en luzerne.
Tussengewassen in continu mais
Belangrijkste resultaten laten zien dat het toepassen van vroege maïsrassen in combinatie met wintergewassen, zoals rogge of gras, de aanvoer van effectieve organische stof (EOS) verhoogt. Dit heeft een positief langetermijneffect op de bodemkwaliteit. Het financiële saldo op korte termijn daalt wel door hogere kosten voor oogst en lagere opbrengsten.
Vruchtwisseling met alternatieve gewassen
Alternatieven als voederbieten en triticale, verhogen de voederwaardeproductie en kunnen bijdragen aan een hogere melkproductie per hectare. Tegelijkertijd verbetert dit de EOS-aanvoer op bouwland, wat cruciaal is voor bodemgezondheid. Het vervangen van tijdelijk grasland door luzerne of gras-rode klaver kan de eigen eiwitproductie verhogen, maar vermindert de eigen . Dat heeft gevolgen voor het aandeel melk uit eigen voer.
Discussie
Dit onderzoek concludeert dat zowel tussengewassen als vruchtwisseling waardevolle strategieën zijn voor duurzame melkveehouderij, mits economische haalbaarheid en praktische uitvoerbaarheid zorgvuldig worden afgewogen. De derogatie-eis van 80% is een belangrijke beperking voor de mogelijkheden van vruchtwisseling.
Impactscore
Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten de onderzoekresultaten direct effect hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot het gebruik van minder gewasbeschermingsmiddelen of minder meststoffen. Dat vermelden we met een korte toelichting.
Gezondheid bodem
Er zijn opties doorgerekend waarbij de bodemgezondheid toeneemt, maar ook waarbij die afneemt
Uitspoeling meststoffen
Met een wintergewas kan de stikstof- (N) of nitraatuitspoeling verminderen. Dus als hier gebruik van wordt gemaakt, dan wordt het “minder”.
Kosten
Er zijn kleine economische verschillen tussen de opties, zowel hogere als lagere kosten, maar de verschillen zijn klein.
Aanvullende informatie
– Tonjens, J. 2021. Factsheet Ruwvoerproductie en bodemmanagement 14 | Vruchtwisselingsopties met voedergewassen op melkveebedrijven. https://edepot.wur.nl/548889
– Prins, U. & M. van Krimpen, 2007. Handboek Peulvruchten voor krachtvoer. Krachtvoereiwit voor melkkoeien, melkgeiten, kippen en varkens. Louis Bolk Instituut. https://edepot.wur.nl/115920
– De Haan, J. et al 2018. Effect van organische stofbeheer op opbrengst, bodemkwaliteit en stikstofverliezen op een zuidelijke zandgrond. Resultaten van de gangbare bedrijfssystemen van het project Bodemkwaliteit op zand in de periode 2011-2016. Wageningen Research, rapport WPR-754. https://edepot.wur.nl/440226
Betrouwbaarheidsscore:
“Betrouwbaar”. Er is een systematische deskstudie gedaan met betrouwbare data input. Daarnaast is er een goede toelichting op gemaakte keuzes en aannames. Het onderzoek was omvangrijk, maar met geringe verschillen tussen de berekende situaties. Mede daardoor zijn er mogelijk geen herhalingen of statistische toetsen uitgevoerd. Ook is het lastig te overzien wat er nu onderzocht is of vergeleken is met elkaar. Tenslotte is het dus “zoeken” wat het effect in de praktijk zou kunnen zijn.
