Kwaliteit grond- en oppervlaktewater op melkveebedrijven laat verbetering zien
Volledig onderzoeksrapportKwaliteit grond- en oppervlaktewater op melkveebedrijven laat verbetering zien
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
Ga naar de inhoud
Onderzoeksinstituut: Wageningen University & Research
Locatie: Nederland
Periode: van 1999 tot 2022
Gefinancierd door: Koeien & Kansen, Ministerie van LVVN, partners
Status onderzoek: Afgerond
Bodemsoort: divers
Diercategorie: Melkvee
Betrouwbaarheidsscore:
Hoe ontwikkelt de waterkwaliteit zich op melkveebedrijven die al jaren werken aan beter nutriëntenmanagement? Een analyse van ruim twintig jaar metingen binnen Koeien & Kansen laat zien dat nitraat- en stikstofconcentraties op meerdere bedrijfstypen een dalende trend vertonen, al blijven uitdagingen bestaan.
Conclusies
- Op zandgrond daalde de nitraatconcentratie in grondwater.
- Op kleigrond bleef nitraat meestal ruim onder de norm van 50 mg/l.
- De stikstofconcentratie in slootwater nam af.
- De Koeien & Kansen-bedrijven scoren vergelijkbaar met andere melkveebedrijven in Nederland.
- Droge jaren kunnen de waterkwaliteit tijdelijk verslechteren.
- In slootwater worden normen nog vaak overschreden.
Samenvatting
Waterkwaliteit is belangrijk voor landbouw, natuur en drinkwater. Binnen het project Koeien & Kansen is daarom al sinds 1999 gemeten hoeveel nitraat in het grond- en oppervlaktewater terechtkomt. Het doel van dit onderzoek was om te kijken hoe de waterkwaliteit zich in ruim twintig jaar heeft ontwikkeld. Dit rapport analyseert de ontwikkeling van nitraat- en stikstofconcentraties in grondwater, drainwater en slootwater op bedrijven op zand-, klei- en veengrond.
Hoe is onderzocht?
Voor 24 melkveebedrijven zijn meetgegevens van waterkwaliteit gecombineerd met gegevens over bemesting en stikstofoverschotten. De onderzoekers hebben gekeken naar trends in de periode 1999-2022 en deze vergeleken met wettelijke normen en gegevens uit het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid.
Wat kwam eruit?
Op zandgrond daalde de nitraatconcentratie in het grondwater significant. Ook de stikstofconcentratie in het slootwater name af. Op kleigrond bleef de nitraatconcentratie meestal onder de norm van 50 mg/l. De resultaten van de Koeien & Kansen-bedrijven waren vergelijkbaar met die van andere Nederlandse melkveebedrijven. Wel bleek dat droge jaren een negatieve invloed kunnen hebben op de waterkwaliteit.
Conclusie
Langjarige aandacht voor efficiënt omgaan met stikstof en meststoffen kan bijdragen aan een betere waterkwaliteit. Tegelijk blijft het belangrijk om stikstofverliezen verder te beperken, vooral in slootwater en tijdens droge jaren.
Impactscore
Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten in de melkveehouderij de onderzoeksresultaten direct effect kunnen hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot efficiënter voergebruik, minder gebruik van geneesmiddelen of een betere diergezondheid. Dat vermelden we met een korte toelichting.
Gezondheid bodem
Efficiënter nutriëntenbeheer draagt bij aan lagere stikstofverliezen.
Uitspoeling meststoffen
Op meerdere locaties daalden nitraat- en stikstofconcentraties in grond- en oppervlaktewater.
Kosten
Minder verliezen betekent een efficiënter gebruik van meststoffen, wat zorgt voor lagere kosten.
Biodiversiteit
Verbetering van de waterkwaliteit kan positief zijn voor de verschillende water ecosystemen.
Financiële opbrengst
Betere benutting van nutriënten kan de efficiëntie verhogen.
Aanvullende informatie
- Waterkwaliteit in Koeien & Kansen 1999 – 2022. Een trendanalyse op bedrijfsniveau: https://edepot.wur.nl/687906
Betrouwbaarheidsscore:
Het onderzoek is gebaseerd op ruim twintig jaar praktijkmetingen op meerdere melkveebedrijven, gecombineerd met statistische trendanalyses. Door de lange meetperiode, herhaalde metingen en systematische aanpak is sprake van een hoge betrouwbaarheid.
