Eigen motivatie en duurzaamheidsprogramma’s geven biodiversiteit een boost
Volledig onderzoeksrapportEigen motivatie en duurzaamheidsprogramma’s geven biodiversiteit een boost
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
Ga naar de inhoud
Onderzoeksinstituut: WUR i.s.m. BoerenNatuur
Locatie: Nederland
Periode: van 2020 tot 2025
Gefinancierd door: Ministeries van LNV en I&W en ZuivelNL
Status onderzoek: Afgerond
Bodemsoort: Alle
Diercategorie: Melkvee
Betrouwbaarheidsscore:
Dit onderzoek binnen Koeien & Kansen analyseert de biodiversiteit op 16 melkveebedrijven en proefbedrijf De Marke. Met de Biodiversiteitsmonitor, de Ecoregeling en een enquête zijn kansen en belemmeringen in beeld gebracht. Resultaten tonen dat motivatie, regio en financiële prikkels bepalend zijn voor succes in biodiversiteitsherstel.
Conclusies
1. Biodiversiteit wordt steeds meer onderdeel van de bedrijfsvoering.
2. KPI-systematiek maakt voortgang en verschillen tussen bedrijven zichtbaar.
3. Aandeel kruidenrijk grasland groeit door droogte, subsidies en duurzaamheidseisen.
4. Regio en bedrijfsintensiteit beïnvloeden biodiversiteitsscores sterk.
5. Intrinsieke motivatie ondernemers is cruciaal voor succes.
6. Financiële prikkels stimuleren natuurinclusieve keuzes effectief.
Samenvatting
De Nederlandse melkveehouderij staat voor een grote maatschappelijke opgave rondom klimaat, water, bodem en biodiversiteit. Binnen Koeien & Kansen wordt bekeken hoe biodiversiteit een structureel onderdeel kan worden van de bedrijfsvoering.
Aanpak
Zestien melkveebedrijven en proefbedrijf De Marke zijn gevolgd met de Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij. Zeven kritische prestatie indicatoren (KPI’s) meten onder meer stikstofbodemoverschot, broeikasgasemissies, blijvend grasland, ammoniakemissie, eiwit van eigen land, natuur & landschap en kruidenrijk grasland. Daarnaast is er gebruikgemaakt van de Ecoregeling en een enquête onder de deelnemers.
Resultaten
Tussen 2020 en 2023 is vooruitgang geboekt: stikstofbodemoverschot en emissies daalden, terwijl blijvend grasland en eiwit van eigen land toenamen. Voor natuur, landschap en kruidenrijk grasland zijn in 2024 hogere scores bereikt dan voorgaande jaren. Bedrijven met meer grond of gelegen in cultuurrijke landschappen behaalden gemiddeld betere resultaten. Motivatie van de melkveehouders en deelname aan duurzaamheidsprogramma’s bleken doorslaggevend.
Kansen en belemmeringen
Kruidenrijk grasland wint terrein, zowel door droogte als door financiële prikkels. Toch verschillen de mogelijkheden per regio en bedrijfstype. Intensieve bedrijven hebben vaak minder ruimte voor natuurelementen. Tegelijkertijd bieden regelingen zoals de Ecoregeling en beloningen via zuivelketens extra stimulans.
Vooruitblik
De komende jaren verschuift de nadruk van middelsturing naar doelsturing, waarbij KPI’s de basis vormen. Door biodiversiteit structureel mee te nemen in beleid en beloningssystemen, kan de melkveehouderij bijdragen aan het herstel van natuur en landschap en een duurzame toekomst voor de sector.
Aanvullende informatie
- Agro-biodiversiteit in Koeien & Kansen: https://edepot.wur.nl/687887
Impactscore
Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten de onderzoekresultaten direct effect hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot het gebruik van minder gewasbeschermingsmiddelen of minder meststoffen. Dat vermelden we met een korte toelichting.
Gezondheid bodem
Kruidenrijk grasland verbetert de bodemstructuur, stimuleert het bodemleven en verhoogt de weerbaarheid tegen droogte.
Gebruik chemische middelen
Kruidenrijk grasland vermindert chemisch gebruik door natuurlijke ziekte- en plaagonderdrukking.
Uitspoeling meststoffen
Uitspoeling wordt beperkt door diepere beworteling en efficiënter gebruik van nutriënten.
Uitstoot ammoniak
Kruidenrijk grasland reduceert ammoniak door efficiënter stikstofgebruik en een lagere bemestingsbehoefte.
Uitstoot broeikasgassen
Kruidenrijk grasland verlaagt de broeikasuitstoot door koolstofopslag in bodem en minder methaan uit voer.
Kosten
Kruidenrijk grasland verlaagt de kosten door minder kunstmest en (eiwitrijk) krachtvoer.
Gebruik geneesmiddelen
Gezonder voer en een verbeterde weerstand verlaagt medicijngebruik.
Dierenwelzijn
Gevarieerder voer met meer mineralen verbetert de gezondheid
Biodiversiteit
Meer plantensoorten, insecten en weidevogels verbeteren de biodiversiteit.
Financiële opbrengst
Financiële prikkels stimuleren keuzes, waardoor biodiversiteitsmaatregelen ook extra inkomsten voor melkveehouders opleveren
Betrouwbaarheidsscore:
Het onderzoek is meerjarig uitgevoerd met herhalingen. De resultaten bevatten geen statistische onderbouwing. Het is daarmee betrouwbaar.
