Duurzame mais met gezonde bodem door slimmer telen
Volledig onderzoeksrapportDuurzame mais met gezonde bodem door slimmer telen
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
Ga naar de inhoud
Onderzoeksinstituut: WUR en Louis Bolk Instituut
Locatie: De Moer, Rolde, Lelystad
Periode: van 2011 tot 2017
Gefinancierd door: Min. EZ, PPS Ruwvoerproductie en Bodemmanagement
Status onderzoek: Afgerond
Bodemsoort: Divers
Diercategorie: Melkvee
Betrouwbaarheidsscore:
Boeren willen opbrengst, de bodem vraagt om rust. Hoe vind je de balans? Wageningen University & Research en het Louis Bolk Instituut testten in De Moer, Rolde en Lelystad verschillende manieren om maïs te telen met meer aandacht voor de bodem. Minder grondbewerking, vanggewassen en vruchtwisseling blijken veelbelovende stappen richting een duurzamer teeltsysteem.
Conclusies
De resultaten laten zien dat duurzame maïsteelt draait om slimme keuzes. Elk systeem kent zijn eigen effecten op opbrengst, bodem en milieu:
• Minder grondbewerking helpt om bodemorganische stof te behouden, maar kan de opbrengst iets verlagen en vraagt om extra aandacht voor onkruidbestrijding.
• Ploegen levert vaak meer opbrengst op, maar versnelt nutriëntenverlies en vermindering van bodemvruchtbaarheid.
• Vanggewassen beperken nitraatuitspoeling en houden stikstof vast
• Een kort maisseizoen met tussengewassen compenseert lagere opbrengst deels via extra biomassa.
• Vruchtwisseling en groenbemesters versterken de bodemstructuur, bevorderen het bodemleven en dragen bij aan een veerkrachtiger teeltsysteem.
Samenvatting
Snijmaïs is voor veel melkveebedrijven een belangrijk ruwvoergewas vanwege de hoge en constante voedingswaarde. Toch staat de teelt onder druk door uitdagingen zoals uitspoeling van nutriënten, afname van organische stof, toenemende onkruiddruk en verslechterende bodemstructuur. Daarnaast leiden strengere mestwetgeving en hogere eisen aan klimaat en waterkwaliteit tot de behoefte aan duurzamere teeltsystemen.
Bodemkwaliteit verbeteren
Binnen de PPS Ruwvoerproductie en Bodemmanagement is daarom sinds 2012 onderzocht hoe maïstelers de bodemkwaliteit kunnen verbeteren en tegelijkertijd opbrengst en bedrijfscontinuïteit kunnen borgen. De meerjarige proeven werden uitgevoerd op zandgrond in De Moer en Rolde, en op kleigrond in Lelystad, waar grondbewerking, rassenkeuze, vanggewassen en vruchtwisseling systematisch met elkaar werden vergeleken.
Belangrijkste bevindingen in de regio’s
- In De Moer leidde minder intensieve grondbewerking, zoals niet kerende grondbewerking (NKG) tot lagere maïsopbrengst, maar behoud van meer organische stof en lagere nitraatuitspoeling. Ploegen gaf hogere opbrengst, maar versnelde bodemverarming.
- In Rolde gaf spitten de hoogste opbrengst, terwijl composttoepassing na twee jaar nog geen duidelijk effect had. Onder- en nazaai van vanggewassen werkten vergelijkbaar, maar stelden hogere eisen aan onkruidbeheer.
- In Lelystad leidde kortseizoenmaïs (KSM) en directzaai tot lagere opbrengsten, maar tot meer bodemrust en effectieve stikstofvastlegging door vanggewassen.
Balans tussen lange en korte termijn
Een duurzame maïsteelt vraagt om een balans tussen maisopbrengst op korte termijn en bodemkwaliteit op lange termijn. Vanggewassen, vruchtwisseling en minder bodemverstoring verbeteren bodemstructuur en stikstofbenutting, maar vragen om nauwkeurige teeltplanning en onkruidbeheer om opbrengsten op peil te houden.
Impactscore
Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten de onderzoekresultaten direct effect hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot het gebruik van minder gewasbeschermingsmiddelen of minder meststoffen. Dat vermelden we met een korte toelichting.
Gezondheid bodem
Minder bewerkingen en vruchtwisseling verbeteren de bodemstructuur.
Gebruik chemische middelen
Minder ploegen, meer groenbemesters.
Uitspoeling meststoffen
Vanggewas beperkt verliezen.
Uitstoot broeikasgassen
Minder bodemverstoring, meer organische stof.
Kosten
Lagere opbrengst, maar minder bewerkingskosten.
Biodiversiteit
Gezonder bodemleven door groenbemesters.
Financiële opbrengst
Lagere maisopbrengst bij minimale grondbewerking
Aanvullende informatie
- Duurzaam bodembeheer maïs: https://edepot.wur.nl/523145
- Lees ook het vervolgonderzoek: https://edepot.wur.nl/523820
Betrouwbaarheidsscore:
Het onderzoek is meerjarig uitgevoerd met herhalingen. Het onderzoek is statistisch onderbouwd. Het onderzoek is zeer betrouwbaar.
