Giftige mestgassen vragen om alertheid
Volledig onderzoeksrapportGiftige mestgassen vragen om alertheid
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
Ga naar de inhoud
Onderzoeksinstituut: Wageningen Livestock Research
Locatie: Praktijkbedrijf en Dairy Campus (Leeuwarden)
Periode: van 2015 tot 2016
Gefinancierd door: ZuivelNL
Status onderzoek: Afgerond
Bodemsoort: n.v.t.
Diercategorie: Melkvee
Betrouwbaarheidsscore:
Giftige mestgassen zijn een onzichtbaar risico in melkveestallen. Onderzoek naar waterstofsulfide (H₂S) laat zien wanneer gevaarlijke situaties kunnen ontstaan en welke maatregelen nodig zijn om veilig te werken.
Conclusies
- Mest mixen veroorzaakt snel hoge H₂S-concentraties met gezondheidsrisico’s.
- Veiligheidsmaatregelen en maximale ventilatie zijn nodig vóór het mixen start.
- Ook tijdens overpompen kunnen gevaarlijke H₂S-concentraties ontstaan.
- Zwavelrijk rantsoen kan leiden tot hogere H₂S-uitstoot uit mest.
- Controleer altijd de veiligheid, want H₂S-concentraties kunnen sterk variëren, ook bij vergelijkbare omstandigheden.
Samenvatting
Giftige mestgassen, zoals waterstofsulfide (H₂S), kunnen vrijkomen tijdens het opslaan, mixen en overpompen van mest. Hoge concentraties zijn gevaarlijk voor mens en dier en kunnen zelfs dodelijk zijn. Vooral het mixen van mest leidt tot snel oplopende H₂S-concentraties en daarmee een verhoogd gezondheidsrisico, blijkt uit literatuuronderzoek en praktijkmetingen van Wageningen Livestock Research.
Mixen geeft het grootste risico
Uit het literatuuronderzoek bleek dat na de start van het mixen stijgt de H₂S-concentratie zeer snel. Piekwaarden boven 150 ppm kwamen regelmatig voor en vormen een direct gevaar. Ook werden concentraties boven 10 ppm vaak gedurende langere tijd gemeten. De hoogte van de concentratie verschilt per situatie. Een hoger zwavelgehalte in het rantsoen en een goed opgemengde mestkorst lijken de uitstoot te vergroten, terwijl de uitstoot lijkt te dalen bij een lagere mixsnelheid.
Ook risico bij overpompen
In de praktijkproef werden tijdens het overpompen van mest in 46% van de gevallen H₂S-concentraties boven 10 ppm gemeten. Zelfs op dagen waarop geen mest werd gemixt of verpompt kwamen soms verhoogde concentraties voor. Na het stoppen van het mixen bleven de H₂S-waarden nog verhoogd.
Veilig werken is belangrijk
De resultaten laten zien dat veiligheidsmaatregelen essentieel zijn. Zorg dat de ventilatie maximaal draait vóór het mixen begint, omdat de gasconcentratie meteen kan oplopen. Ga er nooit vanuit dat een situatie veilig is omdat eerdere werkzaamheden zonder problemen verliepen. De H₂S-concentratie kan, ook onder vergelijkbare omstandigheden, sterk variëren.
Impactscore
Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten in de melkveehouderij de onderzoeksresultaten direct effect kunnen hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot efficiënter voergebruik, minder gebruik van geneesmiddelen of een betere diergezondheid. Dat vermelden we met een korte toelichting.
Kosten
Investeringen in H₂S-detectie, ventilatiesystemen, onderhoud en veiligheidsmaatregelen kunnen voor extra kosten zorgen.
Dierenwelzijn
Maatregelen tegen verhoogde H2S-concentraties in de stal verlagen gezondheidsrisico’s voor de dieren.
Aanvullende informatie
- Mestgassen uit melkveemest: jaarrond metingen van H2 S-concentraties: https://edepot.wur.nl/401764
Betrouwbaarheidsscore:
Het onderzoek is eenjarig uitgevoerd met herhalingen. De resultaten bevatten een statistische onderbouwing. Het is daarmee zeer betrouwbaar.
