Mestgassen: risico’s en maatregelen
Volledig onderzoeksrapportMestgassen: risico’s en maatregelen
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
Ga naar de inhoud
Onderzoeksinstituut: Stichting I-VEE, LTO, NAJK, Advies-ID
Locatie: n.v.t.
Periode: 2023
Gefinancierd door: ZuivelNL
Status onderzoek: Afgerond
Bodemsoort: n.v.t.
Diercategorie: Melkvee
Betrouwbaarheidsscore:
Mestmixen, schuimvorming of een vonk op de verkeerde plek: mestgassen kunnen onverwacht gevaarlijke situaties veroorzaken. Deze literatuurstudie laat zien welke gassen in stallen ontstaan, wanneer risico’s toenemen en welke maatregelen melkveehouders kunnen nemen.
Conclusies
• Mestgassen vormen een onderschat veiligheidsrisico in melkveestallen.
• Waterstofsulfide (H₂S) is het gevaarlijkste mestgas door acute giftigheid.
• Mestmixen veroorzaakt vaak plotselinge pieken in gasconcentraties.
• Schuimvorming in mest kan hoge concentraties mestgassen vasthouden.
• Vloertype, rantsoen en temperatuur beïnvloeden de vorming van mestgassen.
• Goede ventilatie en veilig mestmixen verkleinen het risico op gevaarlijke gasconcentraties.
Samenvatting
Mestgassen in melkveestallen vormen een groter risico dan vaak wordt gedacht. Vooral wanneer mest in beweging komt, kunnen plotseling hoge concentraties ontstaan. Deze literatuurstudie beschrijft welke gassen daarbij vrijkomen, wanneer risico’s ontstaan en hoe veehouders gevaarlijke situaties kunnen voorkomen.
Belangrijke gassen
De belangrijkste mestgassen zijn waterstofsulfide (H₂S), methaan (CH₄), ammoniak (NH₃), kooldioxide (CO₂) en mogelijk waterstofcyanide (HCN). Deze gassen ontstaan wanneer bacteriën organische stoffen in mest afbreken. Waterstofsulfide is het gevaarlijkst: al bij lage concentraties kan het acute vergiftiging veroorzaken. Methaan vormt vooral een risico voor brand en explosies. Ammoniak en kooldioxide kunnen bij hoge concentraties gezondheidsklachten geven.
Hoge pieken
Onder normale omstandigheden zijn mestgasconcentraties in mestkelders meestal niet gevaarlijk. Het risico neemt echter sterk toe wanneer mest wordt gemixt of verpompt. Daarbij kunnen plotseling hoge pieken ontstaan, vooral van waterstofsulfide. Ook schuimvorming in mest kan gevaarlijk zijn, omdat gassen zich daarin kunnen ophopen en vrijkomen wanneer het schuim wordt doorbroken.
Factoren die gasvorming beïnvloeden
De hoeveelheid mest in de kelder speelt een belangrijke rol: hoe voller de kelder, hoe groter de kans op gasvorming en schuimproblemen. Ook temperatuur heeft invloed: bij warmere mest verlopen microbiële processen sneller en kan meer gas ontstaan. Daarnaast beïnvloedt de samenstelling van het rantsoen de mest en daarmee de gasvorming. Het type stalvloer kan eveneens verschil maken, doordat vloeren verschillen in luchtuitwisseling tussen kelder en stal.
Mogelijke maatregelen
Veehouders kunnen de risico’s beperken door goede ventilatie, veilig mestmixen, het vermijden van ontstekingsbronnen en meer bewustwording via trainingen of praktische checklists.
Impactscore
Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten de onderzoekresultaten direct effect hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot het gebruik van minder gewasbeschermingsmiddelen of minder meststoffen. Dat vermelden we met een korte toelichting.
Uitstoot ammoniak
Technieken zoals mest aanzuren of beluchten kunnen de microbiële activiteit en daarmee ammoniakvorming verminderen.
Uitstoot broeikasgassen
Regelmatig mixen of beluchten van mest kan de methaanvorming verminderen.
Kosten
Sommige maatregelen zoals sensoren, ventilatie-aanpassingen, mestbehandeling of veiligheidssystemen zorgen voor hogere kosten.
Dierenwelzijn
Lagere concentraties mestgassen in de stal verminderen gezondheidsrisico’s voor dieren.
Aanvullende informatie
- Mestgassen: een onzichtbare vijand. Een literatuurstudie naar het ontstaan van mestgassen, de risico’s en mogelijkheden om deze te beheersen: https://edepot.wur.nl/702844
Betrouwbaarheidsscore:
Het gaat om literatuuronderzoek waarbij gebruik is gemaakt van goede bronnen. Het onderzoek is daarmee betrouwbaar.
