Slim sturen op stikstof en methaan levert dubbele winst
Volledig onderzoeksrapportSlim sturen op stikstof en methaan levert dubbele winst
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
Ga naar de inhoud
Onderzoeksinstituut: Wageningen Livestock & Plant Research
Locatie: Nederland
Periode: van 2020 tot 2023
Gefinancierd door: Ministerie van LVVN en ZuivelNL
Status onderzoek: Afgerond
Bodemsoort: Alle
Diercategorie: Melkvee
Betrouwbaarheidsscore:
Zestien melkveebedrijven lieten zien dat gerichte sturing op stikstof, methaan en biodiversiteit loont. Tussen 2020 en 2023 verbeterden hun milieuprestaties aanzienlijk, zonder verlies aan productie. Toch blijkt het lastig om alle doelen tegelijk te halen.
Conclusies
• Bedrijven verbeterden hun milieuscore op meerdere thema’s.
• Stikstof- en ammoniakemissie daalde ruim 10% in drie jaar.
• Broeikasgasuitstoot per kg melk nam af, methaan bleef stabiel.
• Eigen eiwitvoorziening bleef hoog, vooral bij gematigde intensiteit.
• Extensieve bedrijven scoren beter per hectare; intensieve per kg melk.
• Integrale sturing blijft nodig om doelen in balans te houden.
Samenvatting
De integrale milieuanalyse beoordeelde de prestaties van zestien praktijkbedrijven uit het netwerk Koeien & Kansen over vier jaren (2020–2023). Met gegevens uit de KringloopWijzer zijn trends berekend voor stikstof, ammoniak, methaan, broeikasgassen en eiwitvoorziening.
Belangrijkste resultaten
De bedrijven verbeterden hun milieuscore op de meeste thema’s:
• Ruw eiwit in het rantsoen daalde gemiddeld met 4%
• Stikstofbodemoverschot verminderde met 18%
• Ammoniakemissie per hectare daalde met 11%
• Totale broeikasgasemissie daalde met 11%
• Methaanuitstoot bleef gelijk
• Eiwit van eigen land bleef stabiel rond de doelwaarde
Gemiddeld werd in 2023 bijna de helft van alle gestelde milieudoelen gehaald. Grote verschillen tussen bedrijven hangt samen met grondsoort, intensiteit en voerstrategie.
Analyse
Managementmaatregelen (zoals aanpassen van ruw eiwit, optimaliseren van mestaanwending en beter benutten van eigen voer) maken veel milieuwinst mogelijk. Toch zijn structurele keuzes — zoals emissiearme stallen of meer grond — soms nodig om verder te komen. De resultaten tonen dat sturen op meerdere thema’s tegelijk vraagt om balans. Maatregelen die gunstig zijn voor stikstof of ammoniak kunnen een ander thema beïnvloeden. Een integrale aanpak blijft daarom essentieel.
Impactscore
Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten de onderzoekresultaten direct effect hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot het gebruik van minder gewasbeschermingsmiddelen of minder meststoffen. Dat vermelden we met een korte toelichting.
Gezondheid bodem
Lager stikstofbodemoverschot verbetert bodemkwaliteit.
Uitspoeling meststoffen
Lager stikstofoverschot vermindert risico.
Uitstoot ammoniak
Daling van 11% door voer- en mestmanagement.
Uitstoot broeikasgassen
Daling totale emissie met 11% per kg melk.
Kosten
Extra monitoring en management vragen tijd en middelen.
Biodiversiteit
Meer blijvend grasland en aandacht voor perceelbeheer.
Aanvullende informatie
- Integrale milieuanalyse Koeien & Kansen bedrijven 2020 – 2023: https://edepot.wur.nl/693445
- Rekenregels Kringloopwijzer 2023: https://research.wur.nl/en/publications/rekenregels-van-de-kringloopwijzer-2023-achtergronden-van-bex-bea/
- Resultaten pilot Bedrijfs Eigen Stikstofbemesting (BES) 2015-2020: https://edepot.wur.nl/572769
Betrouwbaarheidsscore:
Het onderzoek is meerjarig uitgevoerd met herhalingen. Het onderzoek is statistisch onderbouwd. Het onderzoek is zeer betrouwbaar.
