Landbouw en milieudoelen: scenario’s voor water, klimaat en stikstof.
Volledig onderzoeksrapportLandbouw en milieudoelen: scenario’s voor water, klimaat en stikstof.
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
Ga naar de inhoud
Onderzoeksinstituut: Wageningen Environmental Research
Locatie: n.v.t.
Periode: 2022
Gefinancierd door: Ministerie van LNV
Status onderzoek: Afgerond
Bodemsoort: n.v.t.
Diercategorie: Melkvee
Betrouwbaarheidsscore:
Op welke manier kan de landbouw bijdragen aan milieudoelen binnen het NPLG? Met modelberekeningen zijn de effecten van maatregelen op waterkwaliteit, klimaat en stikstofuitstoot geanalyseerd. Dit is gedaan voor 2030, met 2020 als basisjaar. De resultaten tonen dat aanvullende maatregelen nodig zijn om alle doelen te behalen, zowel binnen als buiten de landbouw.
Conclusies
- Methaan- en lachgasreductie wordt grotendeels behaald, maar extra maatregelen zijn nodig voor volledige realisatie.
- Waterkwaliteitsdoelen worden deels gehaald; aanvullende maatregelen zijn vereist, vooral voor fosforreductie.
- Ammoniakreductie is grotendeels succesvol, maar niet overal voldoende voor stikstofdepositie op natuur.
- Koolstofvastlegging in bodems blijft achter bij doelstellingen, extra aanpassingen in landbouwbeheer nodig.
- Verhoging grondwaterstand in veengebieden verlaagt CO2-uitstoot, maar bereikt reductiedoel nog niet volledig.
- Aanvullende beleidsmaatregelen binnen én buiten de landbouw zijn noodzakelijk voor volledige doelrealisatie.
Samenvatting
Onderzocht is hoe provinciale milieudoelen voor landbouw kunnen worden afgeleid van nationale doelstellingen binnen het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). De focus ligt op waterkwaliteit (nitraatuitspoeling en stikstof/fosforafspoeling), klimaat (broeikasgasemissies en koolstofvastlegging) en stikstof (ammoniakemissie en stikstofdepositie).
Studie aanpak
Met behulp van modelberekeningen zijn doelen en effecten van maatregelen voor de Nederlandse landbouw geanalyseerd. De doelen zijn per provincie vertaald op basis van bestaande en verwachte beleidsafspraken of afgeleid van emissieniveaus in 2020. Dit onderzoek stelt geen definitieve regionale doelen vast, maar biedt een verkennend perspectief op mogelijke maatregelen.
Modelberekeningen
Twee scenario’s zijn doorgerekend met maatregelen zoals minder vee, extensivering van landbouw, efficiëntere mesttoediening en het verhogen van de grondwaterstand in veenweidegebieden. De resultaten tonen dat de doelen voor methaan- en lachgasreductie grotendeels haalbaar zijn, maar dat extra maatregelen nodig zijn voor waterkwaliteit en koolstofvastlegging. De ammoniakreductiedoelen worden vrijwel overal gehaald, terwijl de vermindering van stikstofdepositie op natuurgebieden grotendeels succesvol is.
Haalbaarheid NPLG doelen
De studie concludeert dat aanvullende maatregelen, zowel binnen als buiten de landbouw, nodig zijn om alle doelen te behalen. Dit vraagt om verdere analyse van haalbaarheid, kosten en implementatie in de praktijk.
Rapportgebruik
Deze studie draagt bij aan de discussie over de rol van landbouw in de transitie naar een duurzamer landelijk gebied en biedt een basis voor verdere beleidsontwikkeling. Het is een omvangrijk stuk, waarbij de “uitgebreide samenvatting” een goed overzicht verschaft.
Impactscore
Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten de onderzoekresultaten direct effect hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot het gebruik van minder gewasbeschermingsmiddelen of minder meststoffen. Dat vermelden we met een korte toelichting.
Gezondheid bodem
Het doel van het NPLG is het halen van de (Europese) doelen voor natuur, stikstof, waterkwaliteit en klimaat. Als de doelen gehaald zouden worden, dan verbetert de bodemgezondheid.
Uitspoeling meststoffen
Het doel van het NPLG is het halen van de (Europese) doelen voor natuur, stikstof, waterkwaliteit en klimaat. Als de doelen gehaald worden, dan daalt de uitspoeling van meststoffen.
Uitstoot ammoniak
Het doel van het NPLG is het halen van de (Europese) doelen voor natuur, stikstof, waterkwaliteit en klimaat. Als de doelen gehaald worden, dan daalt de uitstoot van ammoniak.
Uitstoot broeikasgassen
Het doel van het NPLG is het halen van de (Europese) doelen voor natuur, stikstof, waterkwaliteit en klimaat. Als de doelen gehaald zouden worden, dan daalt de uitstoot van broeikasgassen incl. methaan.
Aanvullende informatie
- Gies, Edo, Twan Cals, Piet Groenendijk, Hans Kros, Tia Hermans, Jan Peter Lesschen, Leo Renaud, Gerard Velthof, Jan-Cees Voogd, 2023. Scenariostudie naar doelen en doelrealisatie in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied; Een integrale verkenning van regionale water-, klimaat- en stikstofdoelen en maatregelen in de landbouw. Wageningen, Wageningen Environmental Research, Rapport 3236. 112 blz.; 25 fig.; 6 tab.; 42 https://edepot.wur.nl/587289
- Fraters, B., A. Hooijboer, A. Vrijhoef, A. Plette, N. van Duijnhoven, J. Rozemeijer, M. Gosseling, C. Daatselaar, J. Roskam en H. Begeman, 2020. Landbouwpraktijk en waterkwaliteit in Nederland; toestand (2016-2019) en trend (1992-2019): De Nitraatrapportage 2020 met de resultaten van de monitoring van de effecten van de EU Nitraatrichtlijn actieprogramma’s. In Agricultural practices and water quality in the Netherlands; status (2016-2019) and trend (1992-2019): The Nitrate rapport 2020 containing the results of monitoring effects of the EU Nitrates Directive action programmesRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu RIVM. https://edepot.wur.nl/535524
- Groenendijk, P., E. van Boekel, L. Renaud, A. Greijdanus, R. Michels en T. de Koeijer, 2016. Landbouw en de KRW-opgave voor nutriënten in regionale wateren: het aandeel van landbouw in de KRW-opgave, de kosten van enkele maatregelen en de effecten ervan op de uit- en afspoeling uit landbouwgronden. Rapport 2749. Wageningen Environmental Research, Wageningen, 150 pp. https://edepot.wur.nl/392093
- Groenestein, K., N. Ogink, H. Ellen, L. Šebek, C. van Bruggen, J. Huijsmans en I. Vermeij, 2019. PAS Update aanvullende reservemaatregelen Landbouw. Wageningen Livestock Research, Rapport 1214. https://edepot.wur.nl/507036
- Vonk, J., C. van Bruggen, C.M. Groenestein, J.F.M. Huijsmans, H.H. Luesink, T. van der Zee en G.L. Velthof, 2021. Raming van broeikasgasemissies uit de landbouw tot 2030, met doorkijk naar 2040: achtergronddocument veehouderij en akkerbouw bij de Klimaat- en Energieverkenning 2021. Rapport / Wageningen Livestock Research, Wageningen Livestock Research, Wageningen. https://edepot.wur.nl/554348
Betrouwbaarheidsscore:
Het gaat om literatuuronderzoek waarbij gebruik is gemaakt van goede bronnen en met een systematische aanpak. Het onderzoek is daarmee zeer betrouwbaar.
