Oorzaken en aanpak dalende opbrengst witte klaver
Volledig onderzoeksrapportOorzaken en aanpak dalende opbrengst witte klaver
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
Ga naar de inhoud
Onderzoeksinstituut: Wageningen Livestock Research-Louis Bolk Instituut
Locatie: n.v.t.
Periode: 2017
Gefinancierd door: ZuivelNL, Min. EZ, private partijen
Status onderzoek: Afgerond
Bodemsoort: n.v.t.
Diercategorie: Melkvee
Betrouwbaarheidsscore:
Witte klaver is cruciaal voor de Nederlandse melkveehouderij vanwege stikstofbinding en voederwaarde. De opbrengst daalt echter geleidelijk in de tijd, zonder duidelijke oorzaak. Dit rapport onderzoekt mogelijke oorzaken, zoals ziekten, nutriëntentekorten en autotoxiciteit (zelfvergiftiging), en biedt inzicht om opbrengstverlies te begrijpen en te beperken.
Conclusies
- De opbrengst van witte klaver neemt af in de tijd, ondanks een stabiel klaveraandeel in de grasmat.
- Plantparasitaire nematoden en schimmels kunnen de wortels aantasten en de stikstofbinding van witte klaver verminderen.
- Tekorten aan essentiële micronutriënten, zoals molybdeen en borium, beperken de stikstofbinding en daarmee de opbrengst van witte klaver.
- Autotoxiciteit (zelfvergiftiging) door eigen afbraakproducten van witte klaver kan groei en kieming belemmeren.
- Virussen en bodeminsecten kunnen sluipende schade veroorzaken en de handhaving (persistentie) van witte klaver verminderen.
- Een stapsgewijze analyse is nodig om de exacte oorzaken per perceel te bepalen en opbrengstverlies te minimaliseren.
Samenvatting
Witte klaver (Trifolium repens L.) is een belangrijk gewas voor de Nederlandse melkveehouderij vanwege zijn stikstofbindend vermogen en hoge voederwaarde. De opbrengst van witte klaver neemt echter in de tijd af, zelfs wanneer het klaveraandeel in de grasmat behouden blijft. Dit heeft geleid tot onderzoek naar mogelijke oorzaken van deze daling. Het blijkt dat verschillende factoren bijdragen aan de achteruitgang van de klaveropbrengst.
Bodemgebonden ziekten en plagen
Plantparasitaire nematoden, zoals het klavercysteaaltje, kunnen wortels beschadigen en de stikstofbinding verstoren. Schimmels (zoals Sclerotinia trifoliorum) en virussen kunnen de klaverplant aantasten. Dat leidt tot verminderde groei. Tenslotte kunnen insecten en slakken bovengrondse schade veroorzaken. Deze lijken in Nederland minder impact te hebben.
Nutriëntentekort bij stikstofbinding
Essentiële (micro)nutriënten zoals molybdeen, borium en zwavel, zijn cruciaal voor de stikstofbinding. Een tekort kan leiden tot een verminderde opname van stikstof en daarmee tot lagere klaveropbrengsten.
Autotoxiciteit
Witte klaver kan zijn eigen groei remmen door de afgifte van gifstoffen (fytotoxinen) bij de afbraak van plantmateriaal. Dit kan leiden tot een lagere kieming en groeiremming, vooral bij herinzaai.
Aanpak
De oorzaken van de dalende opbrengst zijn divers en vaak niet direct zichtbaar. Een landelijk onderzoek naar probleempercelen is nodig om beter inzicht te krijgen in de dominante oorzaken. Daarnaast wordt een stapsgewijze eliminatie aanbevolen om op individuele percelen de exacte oorzaak te achterhalen.
- Vaststellen type probleem
- Controle zichtbare vraat
- Controle op schimmelaantasting
- Controle op kritisch (micro)nutriënten
- Controle op nematoden
- Controle op virusbesmetting
- Controle op autotoxiciteit
Impactscore
Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten de onderzoekresultaten direct effect hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot het gebruik van minder gewasbeschermingsmiddelen of minder meststoffen. Dat vermelden we met een korte toelichting.
Gebruik chemische middelen
Enkele oplossingen omvatten gewasbeschermingsmiddelen. Het wordt niet aangeraden die te gebruiken. Gebeurt dit wel, dan zal het gebruik hiervan dus hoger worden.
Aanvullende informatie
- Van Eekeren N, Iepema G, Van Liere M (2005) De kracht van klaver: Handleiding voor de teelt en voeding van grasklaver. Rapport LV59. Louis Bolk Instituut, Driebergen. https://edepot.wur.nl/115689
- Janssen P, Bruinenberg M, Eekeren N van, Hoekstra N, Pijlman J, Schie T van, Wagenaar J-P, Wit J de (2024) Handleiding productief kruidenrijk grasland. https://cdn.nieuweoogst.nu/public/file/238479.pdf of https://www.louisbolk.nl/sites/default/files/publication/pdf/handleiding-productief-kruidenrijk-grasland.pdf
Betrouwbaarheidsscore:
Het gaat om literatuuronderzoek waarbij gebruik is gemaakt van goede bronnen en met een systematische aanpak. Het onderzoek is daarmee zeer betrouwbaar.
