Alle duurzaamheidsdoelen tegelijkertijd halen is een hele klus
Volledig onderzoeksrapportAlle duurzaamheidsdoelen tegelijkertijd halen is een hele klus
Over Crkls
In de afgelopen decennia is het landbouwkundig onderzoek in Nederland enorm versplinterd en uit elkaar gegroeid. En ja, boeren hebben vertrouwen in onderzoek, maar hun vertrouwen is niet onvoorwaardelijk. Ook sluit het onderzoek niet altijd goed aan op de urgente problemen waarmee boeren worstelen in de praktijk.
De initiatiefnemers van Crkls: Misset Uitgeverij, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Aeres Hogeschool en Groen Kennisnet willen hier wat aan doen voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland die nu voor grote uitdagingen staat.
Het kennisplatform Crkls wil het kaf van het koren scheiden en bewezen kennis gemakkelijk vindbaar maken voor boeren op een plek. De resultaten van alle onderzoeken en praktijkproeven in Nederland worden verzameld en door een onafhankelijke redactie beoordeelt en op een uniforme en compacte wijze gepubliceerd.
Ga naar de inhoud
Onderzoeksinstituut: Wageningen Livestock en Plant Research
Locatie: Nederland
Periode: van 2021 tot 2023
Gefinancierd door: LNV, I&W en ZuivelNL
Status onderzoek: Afgerond
Bodemsoort: n.v.t.
Diercategorie: Melkvede
Betrouwbaarheidsscore:
De Koeien & Kansen-bedrijven behalen goede resultaten op het gebied van duurzaamheidsdoelen. De 15 melkveehouders slagen er niet in om aan alle zes doelen tegelijkertijd te voldoen. Een scenariostudie bracht maatregelen in kaart die perspectief bieden. Opvallend is dat deze maatregelen vaak één of meerdere duurzaamheidsdoelen verbeteren, maar dit gaat vaak gepaard met een inkomensdaling.
Conclusies
Analyse duurzaamheidsdoelen op basis van KringloopWijzer voor Koeien&Kansen-bedrijven.
Bedrijven die de meeste doelen (bijna) halen:
- Hebben weinig jongvee
- Zijn relatief extensief
- Beschikken over een groot aandeel blijvend grasland
- Passen veel weidegang toe
- Dienen minder dierlijke mest toe
- Geven gemiddeld minder krachtvoer per koe per jaar.
Scenarioberekening met BedrijfsBegrotingsProgramma Rundveehouderij (BBPR):
- Toont aan dat de meeste maatregelen om de duurzaamheidsindicatoren te verbeteren, resulteren in een verslechtering van het inkomen.
- Geeft aan dat minder krachtvoer met RE, meer vers grasvoeren, een combinatie van vet- en methaanarm voeren, en het verminderen van de aanhouding van jongvee het inkomen kunnen verbeteren.
Samenvatting
Om een duurzame melkveehouderij te realiseren, stelt het project Koeien & Kansen voor iedere deelnemer al jaren doelen op binnen diverse duurzaamheidsthema’s. Die doelen zijn gericht op ruw-eiwitgehalte in het rantsoen, stikstofbodemoverschot, het aandeel eiwit van eigen land, methaanemissie uit pensfermentatie en broeikasgasuitstoot per ton melk. Ondernemers streven daarnaast naar meer biodiversiteit door kruidenrijk grasland en aandacht voor natuur en landschap.
Grondsoort en intensiteit medebepalend
Uit de resultaten van de KringloopWijzer 2021 blijkt dat geen enkel Koeien & Kansen-bedrijf erin slaagt alle duurzaamheidsdoelen tegelijkertijd te halen. Onderzoekers onderzochten of grondsoort, intensiteit en specifieke bedrijfskenmerken invloed hebben op de integrale prestaties van deelnemende melkveebedrijven, en welke lessen de melkveesector hieruit kan trekken.
De analyse toonde aan dat bedrijven op zandgrond de meeste moeite hadden met het realiseren van de doelen. Bedrijven die veel doelen behalen, houden minder jongvee per 10 melkkoeien, hanteren een minder intensieve bedrijfsvoering (1.900 kg/melk per ha minder) en beschikken over 11% meer blijvend grasland. Ze weiden hun koeien 287 uur langer, gebruiken meer dierlijke mest en voeren 368 kg minder krachtvoer dan gemiddeld.
Integraliteitsonderzoek
Door middel van een scenariostudie voor een voorbeeldbedrijf is in kaart gebracht welke maatregelen nodig zijn om alle gestelde doelen wel te halen. Het maatregelpakket is samengesteld in samenwerking met deskundigen. De maatregelen zijn per maatregel in BBPR doorgerekend. In bijgaande tabel zijn de resultaten van gestapelde scenario’s berekend.
Tabel 1 toont aan dat het basisbedrijf alleen de doelen voor eiwit van eigen land en broeikasgassen behaalt. Toepassing van de zeven maatregelen die tijdens de expertsessie zijn vastgesteld, leidt tot het behalen van de doelen voor ruw-eiwit in het rantsoen, ammoniak en broeikasgassen. Dit maatregelenpakket resulteert in een inkomensdaling van ruim € 9.800 ten opzichte van de uitgangssituatie. Wanneer drie extra maatregelen worden toegepast, worden bijna alle doelen behaald. De resultaten voor stikstofbodemoverschot en methaanemissie uit pensfermentatie wijken slechts 2% af van de beoogde doelen in 2021. Het inkomen daalt met ongeveer € 5.300 ten opzichte van de basis zonder maatregelen. Deze daling is kleiner dan bij pakket 1 t/m 7, vooral doordat het minder aanhouden van jongvee lagere kosten met zich meebrengt.
Impactscore
Met de Impactscore laten we zien op welke bedrijfsactiviteiten de onderzoekresultaten direct effect hebben. Een onderzoeksresultaat kan bijvoorbeeld leiden tot het gebruik van minder gewasbeschermingsmiddelen of minder meststoffen. Dat vermelden we met een korte toelichting.
Gezondheid bodem
De bodemgezondheid lijkt te verbeteren door de daling van het stikstofbodemoverschot. Dit wijst op een efficiënt gebruik van meststoffen en een lager risico op uitspoeling. Een betere mestbenutting draagt bij een aan een betere bodemgezondheid.
Uitspoeling meststoffen
Door een lager stikstofbodemoverschot is er minder risico op uitspoeling van meststoffen naar grond- en oppervlaktewater. Een van de maatregelen is het verminderen van het kunstmestgebruik. Dit heeft een positief effect op het RE in het rantsoen, stikstofbodemoverschot, ammoniakemissie en broeikasemissie.
Uitstoot ammoniak
De ammoniakuitstoot is gemiddeld lager geworden door maatregelen zoals minder eiwitrijk voer en uitrijden van mest toegevoegd met water. Sommige intensieve bedrijven halen de doelen nog niet.
Uitstoot broeikasgassen
De broeikasgasemissie per kg melk is gedaald door maatregelen zoals meer weiden, minder krachtvoer en efficiënter bemesten. Methaanemissie blijft daarentegen een uitdaging.
Biodiversiteit
Het areaal kruidenrijk grasland is op meerdere bedrijven toegenomen. Dit draagt bij aan meer biodiversiteit.
Betrouwbaarheidsscore:
Betrouwbaar. Dit onderzoek is een analyse van duurzaamheidskenmerken op basis van de resultaten van deelnemers aan het project Koeien & Kansen, waarbij langjarige bedrijven zijn gevolgd en gemonitord. De verkregen gegevens zijn meegenomen en hebben, samen met de resultaten uit een expertmeeting, gediend als basis voor de scenarioberekening.
